Thanks for the continuous support to this blog. I haven’t updated this site ages ago. However, please feel free to visit, support and comment on my new Buod ng Noli Me Tangere website: www.noli-me-tangere.com. It has more chapter summaries than this one.

Ayon sa Tenyente, Si Don Rafael Ibarra ay siyang pinakamayaman sa buong lalawigan. Iginagalang ng iba at kinaiinggitan naman ng iba. Bagamat may lahing kastila ang kanyang ama, hindi pa rin ito nakaligtas sa inggit at galit ng ibang mga kastila lalong lalo na ang pari na si Padre Damaso. Ang galit nito sa kanyang ama ay nagsimula sa hindi pangungumpisal ng huli. Kasunod noon ang mga paratang na pinatay umano ng kanyang ama ang isang mangmang at isang artilyero na taga-singil ng buwis ng mga sasakyan. Nabilanggo ang kanyang ama dahil sa mga lihim nitong kaaway at mga paratang na gawa-gawa lamang ng kanyang mga kaaway sa pangunguna ni Padre Damaso.

Ang mga bintang ng pari ay taliwas sa tunay na pangyayari. Ang artilyerong iyon ay nagalit sa mga batang nanunukso sa kanya ng ‘ba be bi bo bu’. Sinampal at pinagsisipa ng artilyero ang isang batang kanyang naabutan. Nakita iyon ni Don Rafael at kinagalitan niya ang artilyero, na binalingan naman si Don Rafael. Pinagtanggol ng huli ang kanyang sarili at sa hindi malamang dahilan, sumuray-suray ang artilyero at dahan-dahang nabuwal. Nabagok ang ulo nito sa isang tipak ng bato at nagduduwal ito hanggang sa nawalan ng malay at napugto ang hininga.

Sinamantala ito ng mga pari at pinaratangan si Don Rafael na erehe at pilibustero, pinakamabigat na parusa sa panahong iyon. Dinagdagan din ng kanyang mga kaaway ang mga paratang sa kanya sa pagsasabing siya ay nagbabasa ng mga ipinagbabawal na aklat tulad ng El Correo de Ultramar at mga dyaryo. Nagtatago rin daw siya ng mga larawan ng mga binitay na pari, nangangamkam ng mga lupain at nagbibigay ng tulong sa mga tulisan.
Ayon sa Tenyente, gumawa siya ng paraan upang matulungan si Don Rafael at sumumpa siya na ito ay marangal na tao. Siya rin ang kumuha ng marangal na abogadong Pilipino na si G. A. at G. M. Napatunayan ng mga abugado na ang ikinamatay ng artilyero ay ang pamumuong dugo sa ulo nito. Nalagpasan ni DOn Rafael ang mga paratang na iyon ngunit ang sama ng loob na kanyang tiniis ay hindi nakayanan ng kanyang katawan. Malapit na siyang lumaya mula sa loob ng bilangguan ngunit hindi na niya ito natamasa sapagkat nalagutan siya ng hininga sa loob mismo ng bilangguan.

Bilang pagwawakas, inihabilin ng Tinyente na bahala na si Kapitan Tyago na magsalaysay ng iba pang mga pangyayari. Nagpaalam na at sumakay si Ibarra sa kalesa.

Pag-isipan* Ano ang ikinaiinggitan ni Padre Damaso kay Don Rafael?

* Ang yaman, katanyagan at ang respetong pinamamalas sa kanya ng mga tao sa lugar na iyon.

For the new Buod ng Noli Me Tangere: pls check my updated blog: www.noli-me-tangere.com.

Buod

Lahat ng mga panauhin ay nagtungo na sa hapag kainan upang magsalu-salo. Si Padre Damaso ay bugnot na bugnot at sinisikaran ang lahat ng madaanang bagay kaya’t pati ang tenyente ay tinamaan. Hindi naman umimik ang huli bilang paggalang. Natapakan naman ni Tenyente ang kola ng saya ni Donya Victorina dahil sa katititig niya sa kulot na buhok nito, bagay na nagdulot ng matinding pagkainis sa Donya. Siyang siya naman si Padre Sibyla habang ang ibang bisita ay hindi magkamayaw sa pagpuri sa mga pagkaing nasa hapag.

Naupo sa kabisera ng hapag si Ibarra at pinagtalunan ng dalawang pari kung sino ang karapat dapat maupo sa kabilang dulo ng kabisera ng hapag. Pakunwari sila na nais ibigay sa isa’t-isa ang upuang iyon. Pra kay Padre Sibyla, Si Padre Damaso ang dapat maupo duon dahil siya ang kumpesor ng pamilya ni Kapitan Tyago. Ayon naman sa huli, si Padre Sibyla ang dapat maupo sapagkat siya ang kura paroko sa lugar. Pumayag na maupo ang huli at pakunwaring inialok ang upuan sa Tenyente ngunit tumanggi ito dahil ayaw niyang mapagitna sa dalawang pari.

Inanyayahan ni Ibarra si Kapitan Tyago na dumulog sa hapag ngunit ito ay magalang na tumanggi at sinabing huwag niya itong alalahanin. Isa-isa nang pinagsilbihan at inihain ang tinola sa mga panauhin. Sa pangyayaring ito, lalong nanggalaiti sa galit ang Padre Damaso sapagkat ang napunta sa kanya ay puro upo, leeg at pakpak ng manok samantalang ang kay Ibarra ay masasarap na bahagi ng manok. Lingid sa kaalaman ng pari, ang tinolang iyon ay pinaluto ng sadya para kay Ibarra at hindi para sa kanya.

Nagsipag-usap ang mga panauhin habang nasa hapag. Sinagot ni Ibarra ang tanong ni Laruja na siya ay mayroon ding pitong taong nawala sa Pilipinas. Gayunpaman, hindi niya nakalimutan ang kanyang bansa subalit ito ang nakalimot sa kanya. Ni hindi niya nabalitaan ang nangyari sa pagkamatay ng kanyang ama. Dito naunawaan ng Tenyente na walang alam ang binata sa tunay na nangyari sa kanyang ama. Nalaman din ng mga kausap ni Ibarra ang tungkol sa kanyang paglalakbay sa maraming bansa at mga wikang alam nito. Bukod dito, natuto rin siya sa kasaysayan ng mga bansang kanyang pinuntahan partikular na ang pag-unlad ng sibilisasyon sa bawat bansa. Ayon kay Ibarra, pare-pareho lamang ang mga bansang napuntahan niya pagdating sa kabuhayan, pulitika at relihiyon. Nagkaiba-iba lamang sila sa dahil sa antas ng kalayaan at pagkaaliping tinatamasa nila. Biglang sumabad si Padre Damaso at ininsulto nito ang binata na nag-aksaya lamang siya ng salapi kung ito lamang ang natutunan niya. Hindi naman natinag si Ibarra at binaggit nito ang mga panahon na ang pari ay pumupunta at sumasalo sa kanilang hapag kainan nuong siya ay bata pa. Nangatal naman at hindi nakaimik ang pari.

Bandang huli, nagpaalam na ang binata at nangakong babalik kinabukasan upang makita ang anak na dalaga ni Kapitan Tyago na si Maria Clara.

Pagkaalis ng binata, nagtungayaw naman si Padre Damaso laban sa binata. Sinabi nitong mapagmataas ang binata at dapat na ipagbawal ng pamahalaang Kastila ang pagpayag sa mga Indio na makapag-aral sa Espanya.

Nang gabing iyon, sinulat ng binata sa kolum ng Estudios Coloniales ang pangyayaring katulad ng naganap ng gabing iyon at ang tungkol sa patakarang hindi dapat pag-aralin ang mga Indio sa ibang lupain.

Pag-isipan: Bakit tinututulan ni Padre Damaso ang pag-aaral ng mga Pilipino sa ibang bansa?

* Sapagkat namumulat ang kaisipan ng mga Pilipino sa mga kaganapan sa ibang bansa at higit nilang nauunawaan ang mga pang-aapi ng mga Kastila. Nakikita rin nila ang kaibahan ng isang bansang may kalayaan, na ito ay nagiging maunlad at higit na nalilinang ang yaman ng bansa at talino ng mga mamamayan para sa kapakinabangan ng buong bayan at hindi ng pamahalaan lamang at simbahan.

For the new Buod ng Noli Me Tangere: pls check my updated blog: www.noli-me-tangere.com.

Nagkaroon ng isang malaki at marangyang pagtitipon sa bahay ni Don Santiago Delos Santos o mas kilala bilang si Kapitan Tiyago. Halos mapuno ng mga panauhin ang tahanan ni Kapitan Tiyago sa Kalye ng Anluwage. 

Ang tanging tumatanggap ng mga panauhin ay si Tiya Isabel na pinsan ni Kapitan Tiyago. Nakahiwalay ang mga panauhing babae sa mga lalake. Kabilang sa mga dumalo sa pagdiriwang na iyon sina Padre Sibyla, kura paroko ng Binundok; si Padre Damaso na nakikipag-agawan sa importanteng upuan; Tenyente Guevarra, ang tenyente ng guardia civil at ang isang binatang kararating lamang mula sa Europa.  

Nagkaroon ang bawat pangkat ng panauhin ng kani-kanilang paksa. Ang mga paksa ng mga tauhan o mga panauhin ni Kapitan Tiyago ay tungkol sa pagkakatanggal ni Padre Damaso sa Parokya ng San Diego matapos magsilbi ng matagal na panahon sa bayan ng San Diego. Naging usapin din ang tungkol sa pulbura at ang pagiging Indio ng mga Pilipino, kabilang na rin ang tungkol sa monopolyo ng tabako. .  <br>Sa kalaunan ng kapistahan ay dumating ang mag-asawang Dr. de Espadaña at Donya Victorina.

Anyways, I am greeting myself: Welcome to the world of blogging.  Enough of your corporate ass but show the world some spice in your personality. If you still have it. Otherwise, best to seek the comfort of your own solitude.

My cat died yesterday.  It was a sudden death for a 4 month old cat.  It was only a day that it became so aloof,  its voice was so hoarse, and no appetite.